De politie gaat onvoldoende zorgvuldig te werk bij opvragingen van naam-, adres- en woonplaatsgegevens (NAW) van telecomgebruikers. Dat staat in een interne audit van het Centraal Informatiepunt Onderzoek Telecommunicatie. Aanbieders van telecommunicatiediensten moeten de gebruiksgegevens van al hun klanten uploaden naar het Centraal Informatiepunt Onderzoek Telecommunicatie (CIOT). Alle (bijzondere) opsporings- en inlichtingendiensten kunnen 24 uur per dag, 7 dagen per week informatie uit deze database halen.
Uit het Eindrapport Audit CIOT 2008 blijkt dat een deel van de bevragingen met onrechtmatigheden gepaard gaat, een bevestiging van wat beschreven staat in het boek Onder de Tap. Het rapport is naar buiten gekomen door een Wob-verzoek, lees er hier alles over.
Een greep:
a. in cruciale gevallen wordt ten onrechte geen proces verbaal opgesteld;
b. er is geen controle van de bevragingen van het CIOT;
c. persoonsgebonden PIN-codes voor het CIOT worden ten onrechte onderling uitgewisseld;
d. corrigerende maatregelen bij onrechtmatige bevraging blijven uit;
e. de kennis van wet- en regelgeving van een deel van de betrokkenen is onvoldoende;
f. opsporingsambtenaren vragen historische gebruiksgegevens zonder de vereiste bevoegdheid op; en
g. de BOID ervaren de privacybeschermende maatregelen als administratieve last, zodat de voorgeschreven procedures niet gevolgd worden.
Het CIOT is in 2008 drie miljoen keer geraadpleegd.
Bits of Freedom voegt aan de punten de volgende opmerkingen toe.
Ad a. Opsporingsambtenaren bevragen het CIOT regelmatig zonder een proces verbaal op te maken, terwijl dit op grond van art. 126na Sv wél vereist is (par. 7.3.).
Ad b. De door het Ministerie van Justitie opgestelde leidraad voor het documenteren van de bevragingen van het CIOT wordt bij veel opsporingsdiensten niet toegepast. Door het ontbreken van deze documentatie kan de (on)rechtmatigheid van bevragingen door opsporingsdiensten niet worden gecontroleerd (par. 7.4.). In de audit van 2007 werd dit probleem ook al gesignaleerd, maar dit is blijkbaar sindsdien niet opgelost. Bovendien blijkt de rechtmatigheid van bevragingen niet periodiek of steeksproefgewijs op een andere wijze gecontroleerd te worden, waardoor “onrechtmatige bevragingen alleen bij toeval worden ontdekt”. Hierdoor is het mogelijk dat zij “onopgemerkt blijven”. Wat rest is “vertrouwen op de integriteit van de aanvragende opsporingsambtenaar” (par. 7.5.).
Ad c en d. Nu de namens de Minister van Justitie geautoriseerde opsporingsambtenaren niet continu beschikbaar zijn, worden persoonsgebonden PIN-codes voor het CIOT onderling uitgewisseld. Dit heeft misbruik tot gevolg, en leidt ertoe dat bevragingen niet herleidbaar zijn tot individuele personen. Bij onrechtmatige bevragingen kunnen corrigerende maatregelen daardoor niet getroffen worden (par. 7.6.).
Ad e. De kennis van wet- en regelgeving bij een deel van de betrokkenen is onvoldoende. Een verwijderde passage uit de audit wordt in het rapport samengevat als: “het is ons zelfs gebleken dat het niet bekend was dat voor een bevraging ex artikel 126 Sv een Proces Verbaal dient te
worden opgesteld” (dit artikel vormt de grondslag voor vrijwel alle bevoegdheden van de opsporingsdiensten). Hierdoor is het risico aanwezig dat bij bevragingen een onjuiste rechtsgrondslag wordt gehanteerd (par. 7.12.).
Ad f. De bevraging bij CIOT door opsporingsambtenaren van “historische” gebruiksgegevens wordt vaak niet door de Officier van Justitie geautoriseerd, terwijl opsporingsambtenaren zonder deze autorisatie alleen “actuele” gebruiksgegevens mogen opvragen. Deze historische
gebruiksgegevens zijn in die gevallen onrechtmatig verkregen (par. 7.13.). Bovendien blijkt hieruit dat de BOID onzorgvuldig omspringen met het onderscheid tussen actuele- en historische telecommunicatiegegevens.
Ad g. De voorgeschreven werkwijze van bevraging wordt in sommige gevallen als “administratieve last” ervaren, en hierdoor worden de voorschriften niet altijd gevolgd. Dit is onrechtmatig (par. 7.15.).
Eindrapport Audit CIOT 2008
Samenvatting resultaten WOB-verzoek
