In Nederland is de rechtspleging openbaar. Maar probeert U als burger maar eens een overzicht te pakken te krijgen van alle zaken die in een bepaalde week bij een rechtbank spelen. Gewoon om te shoppen. U wilt een rechtbank binnenlopen op een willekeurige werkdag om eens wat civiele zaken bij te wonen. Kijken welke het leukste is om daar dan gezellig te blijven hangen. Of een leuke moord. Een paar kort gedingen. Neem de kinderen mee misschien. Het is ter lering en ter vermaak en weer eens wat anders dan de Efteling.
U zult op zijn gunstigst vreemd worden aangekeken, maar in ieder geval worden tegengewerkt. Het dienstdoende personeel zal een blik van verstandhouding wisselen (’rare flapdrol’) en U een tijdje nauwlettend in de gaten houden. Niks ten nadele van de hardwerkende bodes en receptionisten, maar openbaarheid en toegankelijkheid zijn twee.
Ik maak er een grapje van maar de gedachte is hoogst serieus. In oude tijden waren soms rechtspleging (en vooral terechtstellingen) een zaak van het volk. Maar is de gedachte dat het volk zich gemakkelijk een eigen mening zou moeten kunnen verschaffen over de gang van het recht niet heel modern? Is het niet zo dat een modern gerechtshof zich zou moeten verheugen over binnenslenterende zomergasten die eens willen weten hoe het gaat met het hoger beroep van snelheidsovertreders of mobiele autobellers. Ik zou het toejuichen als keurige burgers uit een Amstelveen zich per se op de hoogte willen stellen van de aanpak door de politierechter van de vandalen die winkelcentrum Kostverlorenhof stelselmatig zo vernielen. Ik bedoel: die burgers verschuilen zich doorgaans voor wat er buiten hun voortuin gebeurt. We willen de ‘gewone mensen’ toch graag van achter hun televisies en PC’s vandaan trekken ter participatie in onze samenleving?
Natuurlijk zie ik nadelen van popularisering van de rechtbank voor me. Al die toeristen moeten begeleid en beveiligd en denk eens aan al die lege Marswikkels en sinaasappelschillen. Anderzijds lijkt mij een kleine bijdrage voor hun vermaak nu juist weer heel schappelijk. Al de belastingcenten die opgaan aan het bijsturen van de samenleving door de rechterlijke macht zien ze - althans in de beleving van veel burgers - zowiezo ook nooit wat van terug.
Tenzij ze als verdachte de rechtszaal inwandelen natuurlijk.
